پاسخگویی به یافته‌های ایمنی؛ حلقه اتصال شناسایی خطر تا کنترل ریسک

مدیر سلامت و ایمنی فولاد مبارکه، پاسخگویی به یافته‌های ایمنی را یکی از ارکان مهم سیستم مدیریت ایمنی دانست و تأکید کرد: شناسایی یک خطر به‌تنهایی باعث کاهش ریسک نمی‌شود؛ ارزش واقعی یک یافته زمانی مشخص می‌شود که برای آن تصمیم گرفته شود، اقدام مناسب تعریف شود و رفع آن تا حصول نتیجه پیگیری گردد.
وی بر ضرورت توجه مدیران و مسئولان واحدها به یافته‌های ثبت‌شده تأکید کرد و افزود: باید از ایجاد وضعیتی که یافته‌های ایمنی صرفاً در سامانه ثبت شوند اما در میدان عمل باقی بمانند، جلوگیری شود.
به گفته وی، سرعت پاسخگویی، کیفیت اقدام اصلاحی و اثربخشی آن باید در کنار تعداد یافته‌های ثبت‌شده مورد توجه قرار گیرد.
نقش مدیران در بستن حلقه ایمنی
انگشترساز با تأکید بر نقش مدیران، روسا و سرپرستان در این فرایند اظهار داشت: مسئولیت اصلی کنترل ریسک در محیط کار بر عهده مدیریت عملیات و صاحبان فرایند است و واحد ایمنی نقش هدایت، پایش، مشاوره و نظارت را بر عهده دارد.
وی بر ضرورت حضور مدیران در محل فعالیت، مشاهده مستقیم شرایط کار، گفت‌وگو با کارکنان و پیگیری اقدامات اصلاحی تأکید کرد و افزود: تعهد مدیریتی زمانی قابل مشاهده است که مدیر در میدان، پیگیر رفع خطر باشد.
واکنش مؤثر به شرایط اضطراری؛ اهمیت اقدامات پس از حادثه
وی همچنین با اشاره به اهمیت آمادگی سازمان در شرایط اضطراری اظهار داشت: اگرچه تمام تلاش سیستم ایمنی باید بر پیشگیری از حادثه متمرکز باشد، اما سازمان باید برای شرایطی که حادثه رخ می‌دهد نیز آمادگی کامل داشته باشد.
وی از عملکرد و تلاش نیروهای اورژانس، ایمنی و آتش‌نشانی در واکنش به حوادث تقدیر کرد و تأکید کرد که سرعت تشخیص، اطلاع‌رسانی، امدادرسانی، کنترل صحنه و هماهنگی بین واحدهای مختلف می‌تواند نقش مهمی در کاهش شدت پیامدهای حادثه و جلوگیری از توسعه خسارت داشته باشد.
از «ثبت یافته» تا «یادگیری سازمانی»
در جمع‌بندی سخنان مدیر سلامت و ایمنی، بر ضرورت حرکت از رویکرد «ثبت و بستن یافته» به سمت «یادگیری و بهبود» تأکید شد؛ به این معنا که هر یافته، حادثه یا شبه‌حادثه باید فرصتی برای شناسایی ضعف‌های سیستم و تقویت لایه‌های کنترلی باشد.
این رویکرد می‌تواند موجب شود اقدامات ایمنی از حالت واکنشی خارج شده و به یک فرایند پیشگیرانه، سیستماتیک و مبتنی بر یادگیری سازمانی تبدیل شود.
همچنین سید محمدرضا انگشترسازاصفهانی، مدیر سلامت و ایمنی شرکت فولاد مبارکه، با تأکید بر اهمیت ایمنی تجهیزات باربرداری، به‌ویژه جرثقیل‌های کارگاهی، بر ضرورت بازرسی، کنترل و نظارت مؤثر بر این تجهیزات تأکید کرد.
گذار از «شمارش حوادث» به «پیشگیری از حوادث شدید»؛ رویکرد جدید کمیته ایمنی فولاد مبارکه
در چهارمین نشست کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار در سال ۱۴۰۵، نقشه راه جدید ایمنی شرکت فولاد مبارکه با هدف تمرکز بر «پیشگیری از صدمات جدی» و ارتقای استانداردهای مدیریت ایمنی فرایند (PSM) تبیین شد.
در این جلسه که با محوریت واکاوی شاخص‌های عملکردی و بازتعریف موفقیت در ایمنی برگزار شد، جواد کیانی، رئیس بهداشت حرفه‌ای، ایمنی و آتش‌نشانی، ضمن اشاره به لزوم تغییر رویکرد از شاخص‌های سنتی، بر گذار سازمان به سمت تحلیل‌های داده‌محور و پیشگیری از حوادث منجر به فوت و صدمات جدی (SIF) تأکید کرد.
تطبیق با استانداردهای جهانی و روند کاهش حوادث
بنا بر گزارش ارائه‌شده در این نشست، بررسی روندهای پنج‌ساله ایمنی در شرکت، حاکی از تلاش برای انطباق با بنچ‌مارک‌های انجمن جهانی فولاد (World Steel) است. آمارهای ارائه شده در این جلسه نشان‌دهنده مسیر رشد سازمان در سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ است؛ روندی که در آن شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) نشان‌دهنده کاهش ۳۷ درصدی نرخ فراوانی حوادث ناتوان‌کننده (LTIFR) است، اما با این حال، کمیته بر این باور است که اتکا به شاخص‌های کمی، دیگر برای تضمین ایمنیِ کامل کافی نیست.
هشدار نسبت به «شکاف ریسک» پیمانکاران
یکی از محورهای چالش‌برانگیز این جلسه، واکاوی شکاف ایمنی موجود میان کارکنان رسمی و نیروهای پیمانکار بود. تحلیل‌های کمیته نشان می‌دهد که آسیب‌پذیری در حوزه‌ی پیمانکاری یکی از نقاط کلیدی است که نیاز به نظارت مستقیم و سیستماتیک‌تری دارد. بر اساس نتایج این گزارش، مدیریت ریسک در پروژه‌ها و فعالیت‌های پیمانکاری باید از سطح «نظارت عمومی» به سطح «پایش مستقیم عملیاتی» ارتقا یابد.
لزوم تفکیک «ایمنی فرایند» از «ایمنی شغلی»
در بخش دیگری از این گزارش، بر ضرورتِ تعریف شاخص‌های اختصاصی برای «ایمنی فرایند» (PSM) تأکید شد. بر اساس مصوبات این جلسه، شاخص‌های معمولِ ایمنی شغلی (مانند حوادث ناشی از کار معمولی) نمی‌توانند وضعیت ایمنی در واحدهای پیچیده و استراتژیک را به درستی پایش کنند.
از این رو، استقرار سیستم‌های مانیتورینگ اختصاصی برای پایداری فرایندها، کنترل نشت‌ها و ایمنی تجهیزات عملیاتی، اولویت جدید کمیته اعلام شد.
تأکید بر ابزارهای نظارتی: کارت سبز و منطق توقف کار
در گزارش نهایی، وضعیت «نظام کارت سبز» تا تاریخ 25 مرداد ۱۴۰۵ تشریح شد. این سیستم به عنوان بازوی اجراییِ شناسایی مخاطرات، نقش پررنگی در گزارش‌های اخیر داشته است. همچنین، «منطق توقف کار» از منظر ایمنی فنی به عنوان یک اصل خدشه‌ناپذیر بازخوانی شد؛ اصلی که بر اساس آن، توقف هر فعالیت ناایمن نه تنها یک حق، بلکه یک وظیفه تخصصی برای تمامی کارکنان و سرپرستان محسوب می‌شود.
این نشست با این جمع‌بندی پایان یافت که مسیر پیش‌ِروی فولاد مبارکه در نیمه دوم سال ۱۴۰۵، نه صرفاً «کاهش آمار حوادث»، بلکه «ارتقای بلوغ ایمنی فرایند» و «تضمین سلامت حداکثری» برای تمامی ارکان سازمان، اعم از کارکنان و پیمانکاران است.